Güvenli Kentlerin Anahtarı: Kentsel Dönüşüm ve Zemin Gerçeği

Türkiye, dünyanın en aktif sismik kuşaklarından biri olan Alp-Himalaya deprem hattı üzerinde bulunuyor. Ülke topraklarının yaklaşık yüzde 92’si deprem tehlikesi altında yer alırken, nüfusun büyük bölümü aktif fay sistemlerine yakın bölgelerde yaşamını sürdürüyor.

Son 25 yılda yaşanan 1999 Marmara, 2011 Van, 2020 Elazığ ve 2023 Kahramanmaraş depremleri aynı gerçeği tekrar ortaya koydu. Depremler değil, dayanıksız yapılar can kaybına neden oluyor. Bu tablo, afet yönetiminde en güçlü çözümün risk azaltma ve kentsel dönüşüm olduğunu gösteriyor.

Tanyer Yapı Zemin Grubu Koordinatörü İnşaat Yüksek Mühendisi Batuhan Tozburun, İzmir'in aktif fay hatları üzerinde deprem riski yüksek bir metropol konumunda olduğuna dikkat çekerek, “Ege Bölgesi’nin en büyük kenti İzmir, deniz içi ve kara faylarının çevrelediği aktif bir deprem havzasında yer alıyor. Aktif fay hatlarına yakınlık, yumuşak alüvyon zemin yapısı, eski ve yoğun yapı stoğu kentte deprem riskini artıran üç temel unsur öne çıkıyor” dedi.

KRİTİK BİR UYARI

Özellikle Bayraklı, Konak, Bornova, Karşıyaka ve Buca gibi merkez ilçelerde zemin özellikleriyle yapı yoğunluğu birleştiğinde deprem kırılganlığının belirgin şekilde arttığını hatırlatan Tozburun, 30 Ekim 2020 depreminin İzmir için kritik bir uyarı niteliğinde olduğunu kaydetti.

Batuhan Tozburun sözlerine şöyle devam etti: “7.0 büyüklüğündeki Samos Depremi, merkez üssüne yaklaşık 70 kilometre uzaklıkta olmasına rağmen İzmir’de ağır sonuçlar doğurdu. Deprem sonrası ortaya çıkan teknik gerçekler şunları gösterdi:

Yerel zemin etkileri deprem dalgalarını büyüttü, 1980 öncesi yapılar yüksek hasar aldı, orta katlı binalarda rezonans etkisi oluştu, aynı sokakta farklı temel sistemlerine sahip yapılar farklı performans gösterdi. Bu durum, deprem güvenliğinin yalnızca bina kalitesiyle değil zemin-yapı etkileşimiyle doğrudan bağlantılı olduğunu ortaya koydu”

ZAMANLA YARIŞ BAŞLADI

Bilimsel çalışmaların, İzmir için orta-yüksek seviyede deprem olasılığına işaret ettiğini anlatan Tanyer Yapı Zemin Grubu Koordinatörü İnşaat Yüksek Mühendisi Batuhan Tozburun şu ifadeleri kullandı: “Bu nedenle kentsel dönüşüm artık bir yatırım ya da imar meselesi değil; ulusal güvenlik ve yaşam güvenliği meselesi haline gelmiş durumda. Depremi engellemek mümkün değil. Ancak doğru planlama, güçlü zemin mühendisliği ve kararlı dönüşüm politikalarıyla kayıpları azaltmak mümkün. Depreme hazırlık geleceğe yapılan en büyük yatırımdır”

Kentsel dönüşüm konusunda İzmir'de büyük bir açık bulunduğuna işaret eden Tozburun, “İzmir'de yaşanan depremin ardından yapılan dönüşüm çalışmaları, hasarlı yapı stoğunun ancak yüzde 10'unu oluşturuyor. İzmir, birinci derecede deprem kuşağı üzerinde yer alıyor. Olası bir depremde maddi ve manevi anlamda çok büyük kayıplar verebiliriz. Bu konuda vatandaşların bilinçlenmesi, yerel yönetim ve hükümet tarafından acil adımların atılması gerekiyor. Kentsel dönüşümle birlikte yaşlı ve depreme dayanıksız konut stoğunun bir an önce ada bazlı dönüştürülmesi yaşamsal önem taşıyor. İstanbul'da yaşanacak bir depremin sonuçları ekonomik anlamda da ülkemize çok zarar verir. Öte yandan, Türkiye'nin çevresindeki ülkelerin aksine savaşlardan uzak ve güvenli bir ülke olmasının, Orta Doğulu ve uluslararası yatırımcılar açısından fırsat yaratacağını düşünüyorum” diye konuştu.

ANAHTAR TESLİM ZEMİN MÜHENDİSLİĞİ MODELİ

Tanyer Yapı Zemin Grubu’nun sektörde güçlü bir konuma ulaştığını belirten Tozburun, son yıllarda istikrarlı büyüme yakaladıklarını hatırlattı.

Yaklaşık 200 kişilik uzman kadro ve geniş makine parkıyla hizmet verdiklerini belirten Batuhan Tozburun, fore kazık, ankraj, jet grout, baret kazık ve diyafram duvar gibi farklı zemin iyileştirme uygulamalarını eş zamanlı gerçekleştirebildiklerini söyledi.

Ege Bölgesi’nin ardından İstanbul’da da faaliyet göstermeye başladıklarını kaydeden Tozburun, sözlerini şöyle sürdürdü: “Firmalara tek elden anahtar teslim zemin mühendisliği hizmeti sunuyoruz.Kısa süre önce İstanbul'daki hastane projesini zamanında teslim ettik; şimdi de İzmir'de 2 yeni büyük projenin zemin işlerini sürdürüyoruz. Zemin alanında önemli bir konuma yükseldik. 3 ay kadar önce Allsancak projesinin ticari bölümünün zemin çalışmalarına başladık. Yaklaşık 2 bin 500 metrekarelik bir alanda derin kazı, diyafram duvar, iksa, jet grout, fore kazık ve baret kazık gibi zemin işlerini yürütüyoruz. Zemin mühendisliği ve temel çalışmaları alanında 200 kişiye yakın deneyimli bir ekip ve geniş bir makine parkına sahibiz. Şu anda özellikle Bayraklı bölgesinde yeni kule ve ticari alanların zemin çalışmaları konusunda farklı firmalarla görüşme halindeyiz. Birkaç aya kadar bu bölgelerde yeni şantiyelere başlayacağız”